کتاب کنترل کیفیت ابزارهای پایه و تجهیزات روتین | جلد ۱
این کتاب مبنای شناخت ابزارها و آزمونهای کنترل در این مسیر است.
مسیر فعلی مشخص است؛ برای تغییر موضوع، یکی از ایستگاهها را انتخاب کنید.
اینها شاخههای یادگیریاند؛ لازم نیست همه را بهترتیب طی کنید.
ایستگاه ۲ · از شناخت تجهیز تا تصمیم قابل پیگیری
یک تجهیز انتخاب کنید و در شش گام یاد بگیرید چه چیزی را بررسی کنید، کجا بخوانید و نتیجه را چگونه تفسیر کنید. مبنای مسیر، جلد ۱ کتابهای تریتاست؛ دستورالعملهای جلدهای ۱۰ تا ۱۲ در جای مرتبط معرفی میشوند.
مطالعهٔ این مسیر آزاد است. برای شروع، لازم نیست همهٔ کتابها یا دورهها را تهیه کنید.
هر ایستگاه را انتخاب کنید تا توضیح کوتاه، مثال و منابع همان گام را ببینید.
اول یک تجهیز واقعی از محل کارتان انتخاب کنید؛ این مسیر را با همان تجهیز جلو ببرید.
دو دستگاه همنام ممکن است دامنهٔ کار، حساسیت و شرایط استفادهٔ متفاوتی داشته باشند. برای شروع، نام و مدل، شمارهٔ سریال، کد یکتا، محل استقرار، مسئول تجهیز و کاربرد موردنظر را کنار هم بنویسید. سپس راهنمای سازنده، سابقهٔ سرویس و وضعیت مجازبودن استفاده را پیدا کنید. کنترل کیفیت باید نشان دهد تجهیز برای همین کاربرد مناسب است؛ نه اینکه فقط روشن میشود.

دو سمپلر شبیه هم روی میز قرار دارند. یکی برای انتقال ۲۰ میکرولیتر و دیگری برای ۱۰۰۰ میکرولیتر به کار میرود. فرم بدون کد تجهیز روشن نمیکند نتیجهٔ کنترل مربوط به کدام سمپلر و کدام حجم بوده است.
هر نتیجهٔ کنترل باید به یک تجهیز مشخص و یک کاربرد مشخص قابل ردیابی باشد.
الان چه کار کنم؟ برای تجهیز منتخب، کد، مدل، سریال، محل، مسئول و کاربرد را در یک برگه ثبت کنید؛ موارد نامعلوم را برای پیگیری علامت بزنید.
این کتاب مبنای شناخت ابزارها و آزمونهای کنترل در این مسیر است.
یک نمونهٔ عملی برای اینکه نام و کد تجهیزات در فرمها یکسان باشد.
خواندن مقالهوقتی میخواهید شناسنامه را به یک نظام مدیریت تجهیز تبدیل کنید.
برای ادامه آمادهاید وقتی… بتوانید تجهیز منتخب، کاربرد و محل سوابقش را بدون ابهام مشخص کنید.
قرار است چه ویژگیای را بسنجید و نتیجه را با چه چیزی مقایسه کنید؟
کالیبراسیون رابطهٔ قرائت تجهیز و مقدار مرجع را با درنظرگرفتن عدم قطعیت مشخص میکند. تنظیم، در پاسخ تجهیز تغییر ایجاد میکند. تأیید عملکرد میپرسد آیا شواهد با نیاز تعریفشده سازگارند؟ داشتن گواهی کالیبراسیون بهتنهایی پاسخ همهٔ پرسشهای عملکردی را نمیدهد. پیش از آزمون، ویژگی، دامنه، روش بررسی، مرجع، حد پذیرش و مسئول تصمیم را مشخص کنید؛ معیار را بعد از دیدن نتیجه تغییر ندهید.
مرجع اصطلاح: تعریف کالیبراسیون در VIM، بند ۲٫۳۹ ↗

رابطهٔ قرائت با مرجع و عدم قطعیت
تغییر در پاسخ تجهیز
مقایسهٔ شواهد با نیاز تعریفشده
برای دماسنجی که در یک بازهٔ مشخص استفاده میشود، صرف وجود یک برچسب کالیبراسیون کافی نیست. باید پوشش همان بازه، خطا و عدم قطعیت گزارششده و تناسب آن با نیاز کار بررسی شود.
اول نیاز و معیار پذیرش؛ بعد اندازهگیری و تصمیم.
الان چه کار کنم؟ برای تجهیزتان یک جمله کامل کنید: «ویژگی … را در دامنهٔ … با روش … میسنجم و نتیجه را با معیار … از مرجع … مقایسه میکنم.»
برای تبدیل بررسی پراکنده به برنامهٔ تأیید عملکرد و کنترل.
برای مرور فارسیِ تفاوت فعالیتهای کنترل، نگهداری و کالیبراسیون؛ تعریف دقیق اصطلاحات را از توضیح همین گام و مرجع VIM دنبال کنید.
خواندن مقالهبرای ادامه آمادهاید وقتی… ویژگی، دامنه، مرجع و حد پذیرش تجهیز منتخب را از هم تفکیک کنید.
حجم، جرم، دما، آب و نیروی سانتریفیوژ میتوانند پیش از رسیدن نمونه به آنالایزر بر نتیجه اثر بگذارند.
ترازو را با یک بار توزین، یا سانتریفیوژ را فقط با دیدن عدد دور نمیتوان ارزیابی کرد. در ترازو، اختلاف با مرجع و پراکندگی توزینهای تکراری دو موضوع متفاوتاند. در تجهیزات دمایی، عدد نمایشگر باید از وضعیت واقعی محل استفاده جدا بررسی شود. در سانتریفیوژ، دور چرخش و نیروی نسبی گریز از مرکز یک کمیت نیستند؛ شعاع روتور هم در تبدیل آنها نقش دارد. بخش مرتبط با تجهیزتان را انتخاب کنید و روش مصوب همان مدل را بخوانید.
دو سانتریفیوژ با دور یکسان ولی شعاع روتور متفاوت، الزاماً نیروی یکسانی ایجاد نمیکنند. بنابراین جایگزینکردن یک دستگاه با دیگری فقط بر اساس عدد RPM تصمیم کافی نیست.
نام آزمون کنترل را از کمیتی انتخاب کنید که واقعاً برای کار شما اهمیت دارد.
الان چه کار کنم؟ یکی از شاخههای زیر را انتخاب کنید و برای همان تجهیز، سه مورد «ویژگی»، «روش بررسی» و «سابقهٔ ثبت» را پیدا کنید.
اختلاف با مرجع و تکرارپذیری
جلد ۱، صفحات ۳۰–۳۷ · جلد ۱۰، از صفحهٔ ۱۹۴فهرست کتاب و بخش مرتبط ←مقایسه با مرجع و شرایط محل استفاده
جلد ۱، ۲۲–۲۶ و ۳۸–۴۱ · جلد ۱۰، صفحات ۲۰۹–۲۳۱فهرست کتاب و بخش مرتبط ←سرعت، زمان و تناسب روتور با کاربرد
جلد ۱، صفحات ۴۲–۶۲ · جلد ۱۰، از صفحهٔ ۲۴۴فهرست کتاب و بخش مرتبط ←کیفیت آب و حجم تحویلی موردنیاز
جلد ۱، ۱۲–۲۱ و ۶۳–۷۷ · جلد ۱۰، صفحات ۱۴۶ و ۲۳۲فهرست کتاب و بخش مرتبط ←برای اجرای آزمون، روش مصوب و راهنمای همان مدل ملاک است. بررسی سانتریفیوژ با درِ باز یا غیرفعالکردن قفل ایمنی، جزو این مسیر آموزشی نیست؛ سرویس و آزمونهای فنی به فرد مجاز سپرده میشوند.
برای فهم اصول آزمونها؛ لازم نیست همهٔ ابزارها را یکجا بخوانید.
برای رفتن از اصل آموزشی به ساختار دستورالعمل کار و کنترل.
برای ادامه آمادهاید وقتی… برای تجهیز منتخب، کمیت درست را نام ببرید و روش مناسب کنترل آن را پیدا کنید.
حجمهای نزدیک به هم الزاماً به حجم موردنظر نزدیک نیستند.
در کنترل سمپلر، هم فاصلهٔ میانگین حجم تحویلی از مقدار هدف مهم است و هم پراکندگی تکرارها. فصل سمپلر در جلد ۱ دو رویکرد رنگسنجی و توزین را شرح میدهد. در روش توزین، جرم باید با درنظرگرفتن شرایط و تبدیل معتبر به حجم تفسیر شود؛ برابرگرفتن سادهٔ هر میلیگرم با یک میکرولیتر برای همهٔ شرایط کافی نیست. محدودهٔ حجم، نوک مناسب، وضعیت تجهیز، مهارت کاربر و شرایط آزمون را طبق روش انتخابشده مشخص کنید.
فقط برای تمرین، پنج حجم فرضی ۹۸، ۹۹، ۹۸، ۹۹ و ۹۸ میکرولیتر را برای حجم هدف ۱۰۰ در نظر بگیرید. میانگین ۹۸٫۴ و اختلاف نسبی میانگین با هدف ۱٫۶٪− است. SD نمونه حدود ۰٫۵۵ و CV حدود ۰٫۵۶٪ میشود. تکرارها نزدیکاند، ولی میانگین از هدف فاصله دارد. بدون معیار پذیرش نمیتوان حکم قبولی داد.
حجمها بر حسب میکرولیتر · هدف: ۱۰۰
این اعداد برای یادگیری تفسیرند؛ حد قبولی و تعداد تکرار آزمون واقعی باید از روش معتبر انتخاب شوند.
میانگین، خطای نسبی و پراکندگی را کنار هم بخوانید؛ هرکدام به سؤال متفاوتی پاسخ میدهند.
الان چه کار کنم؟ مثال را محاسبه کنید. اگر میانگین، SD یا CV هنوز مبهم است، از لینک مرور آمار همین گام استفاده کنید؛ سپس به ارزیابی سمپلر برگردید.
برای روشها و محاسبات ارزیابی سمپلر.
برای مرور سریع موضوع پیش از مطالعهٔ جزئیات کتاب؛ حدود و تناوب را متناسب با روش مصوب تجهیزتان انتخاب کنید.
خواندن مقالهبرای ادامه آمادهاید وقتی… تفاوت میان خطای حجم و پراکندگی را با مثال توضیح دهید.
پس از ابزارهای پایه، کنترلهای مربوط به بخش و دستگاه خودتان را دنبال کنید.
یک نتیجهٔ غیرمنتظره همیشه از یک علت نمیآید. در اتوآنالایزر، برداشت و انتقال مایع، شستوشو، دمای واکنش و بخش نورسنجی در کنار هم کار میکنند. در شمارشگر سلولی، شمارش زمینه، تکرارپذیری و انتقال ناخواسته از موضوعات بررسیاند. آزمونهای مرتبط را بر اساس مدل و کاربرد انتخاب کنید؛ الگوی یک دستگاه را بدون تطبیق به دستگاه دیگر تعمیم ندهید. قبولی یک کنترل هم اثباتکنندهٔ مناسببودن همهٔ ویژگیهای دستگاه نیست.
اگر پس از یک نمونه با غلظت بالا، نتیجهٔ نمونهٔ پایین غیرمنتظره شود، انتقال ناخواسته یکی از فرضیههای قابلبررسی است؛ این مشاهده بهتنهایی علت را ثابت نمیکند. باید با طرح آزمون و معیار مناسب بررسی شود.
اول سؤال عملکردی را مشخص کنید؛ بعد آزمون و مرجع همان دستگاه را انتخاب کنید.
الان چه کار کنم؟ آموزش رایگان را باز کنید و بخش مرتبط با هماتولوژی، بیوشیمی یا هورمون را دنبال کنید؛ سپس از میان مراجع زیر، فقط کتاب مربوط به دستگاه خودتان را انتخاب کنید.
آموزش ضبطشدهٔ تجهیزات روتین؛ شامل هماتولوژی، اتوآنالایزر و الایزا/ECL. برای دیدن توضیح و نحوهٔ دسترسی وارد صفحهٔ دوره شوید.
برای دسترسی به درسها، در صفحهٔ آموزش وارد حساب شوید و ثبتنام دوره را انجام دهید.
مشاهده و ثبتنام رایگاناین کتابها نقش مرجع و الگوی SOP دارند. مدل، کاربرد و نسخهٔ راهنمای سازنده را با متن انتخابشده تطبیق دهید.
پس از فصل ۳ جلد ۱، برای شمارشگر سلولی، ESR و کواگولومتر به این مرجع مراجعه کنید.
برای اتوآنالایزرها، الکترولیت و گاز خون و تجهیزات مولکولی و پاتولوژی؛ بخش مربوط به دستگاه خودتان را انتخاب کنید.
برای ریدر و واشر، ایمونوآنالایزرها و تجهیزات تخصصی میکروبشناسی؛ همراه فصل مرتبط جلد ۱.
برای ادامه آمادهاید وقتی… برای بخش خود، یک ویژگی عملکردی، یک آزمون مرتبط و مرجع مناسب معرفی کنید.
کنترل وقتی کامل میشود که نتیجه به یک تصمیم روشن و قابل پیگیری برسد.
در سابقهٔ کنترل، تجهیز و شرایط بررسی، دادهٔ خام، محاسبات، مرجع و حد پذیرش، نتیجهٔ مقایسه و مسئول تصمیم مشخص باشند. اگر نتیجه قابلقبول نیست، مطابق روش مصوب استفادهٔ مربوط را متوقف یا محدود کنید، موضوع را به مسئول مربوط ارجاع دهید و اثر احتمالی بر کارهای قبلی را بررسی کنید. پس از اقدام اصلاحی، بررسی لازم و مجوز بازگشت به استفاده ثبت شود. برنامهٔ نگهداری و تناوب کنترل باید با راهنمای سازنده، کاربرد، میزان استفاده و سابقهٔ عملکرد تجهیز هماهنگ باشد.
پس از سرویس سمپلر، فرم فقط نوشته «سرویس شد». هنوز معلوم نیست عملکرد در حجمهای مورداستفاده چگونه بررسی شده و چه کسی بازگشت به کار را تأیید کرده است. گزارش سرویس و نتیجهٔ تأیید عملکرد دو سابقهٔ مرتبط اما متفاوتاند.
داده ← مقایسه با معیار ← تصمیم ← پیگیری؛ هیچ حلقهای حذف نشود.
الان چه کار کنم؟ برای یک کنترل فرضی، یک گزارش کوتاه با «نتیجه، معیار، تصمیم، مسئول و پیگیری» بنویسید. سپس مسیر بعدی را بر اساس سؤال کاری خود انتخاب کنید.
برای ساختار سوابق، مسئولیتها، نگهداری و دستورالعمل قابل پیگیری.
نمونهای برای ایدهگرفتن دربارهٔ برنامهریزی در بخش هورمون؛ فاصلههای زمانی را بدون تطبیق با دستگاه و روش مصوب کپی نکنید.
خواندن مقالهبرای ادامه آمادهاید وقتی… بتوانید یک نتیجهٔ کنترل را به تصمیم و اقدام بعدی وصل کنید.