دسته بندی‌ دوره‌ها
0

بلاگ

تریتا آکادمی بلاگ کنترل کیفیت و مدیریت آزمایشگاهی کنترل کیفیت کشف و اهمیت BIAS در کنترل کیفیت

کشف و اهمیت BIAS در کنترل کیفیت

1404/02/06
ارسال شده توسط
کنترل کیفیت ، کنترل کیفیت و مدیریت آزمایشگاهی
2.53k بازدید

مقدمه :

بایاس (Bias) یا انحراف سیستماتیک، یکی از چالش‌های کلیدی در آزمایشگاه‌های بالینی است که به معنای تفاوت پایدار بین نتایج اندازه‌گیری و مقدار واقعی یک کمیت است. این پدیده می‌تواند منجر به خطاهای تشخیصی، افزایش هزینه‌های درمانی و کاهش اعتماد به نتایج آزمایشگاهی شود. کنترل و کاهش بایاس، هسته اصلی سیستم‌های مدیریت کیفیت در آزمایشگاه‌ها محسوب می‌شود.

بایاس چیست؟

بایاس به عنوان انحراف میانگین نتایج اندازه‌گیری از مقدار واقعی تعریف می‌شود و ناشی از خطاهای سیستماتیک در فرآیندهای پیش‌تحلیلی، تحلیلی یا پس‌تحلیلی است.  برخلاف خطاهای تصادفی، بایاس قابل پیش‌بینی است و با روش‌های مناسب می‌توان آن را شناسایی و اصلاح کرد.

انواع Bias :

انحراف نسبی ( Proportional Bias ):

اختلاف سیستماتیک نسبت اندازه‌گیری شده توسط یک دستگاه یا روش خاص نسبت به مقدار واقعی یا پذیرفته‌شده اشاره دارد که به طور هم‌زمان با تغییرات در سطح اندازه‌گیری تغییر می‌کند.

این نوع انحراف می‌تواند ناشی از محدودیت‌های ذاتی در تجهیزات اندازه‌گیری، تکنیک‌های ازمایشگاهی و یا عدم تطابق در کالیبراسیون باشد. برای شناسایی و اصلاح انحراف نسبی، معمولاً آزمایش‌هایی انجام می‌شود تا این انحراف شناسایی شود و تنظیمات لازم برای تجهیزات در نظر گرفته شود. همچنین، استفاده از استانداردهای مناسب و روش‌های کالیبراسیون دقیق می‌تواند به کاهش این انحراف کمک کند.

انحراف ثابت ( Constant Bias ):

اختلاف یا خطای ثابت و سیستماتیکی اشاره دارد که در نتایج اندازه‌گیری‌ها یا آزمایش‌ها مستقل از مقدار واقعی یا تغییراتی در سطح اندازه‌گیری رخ می‌دهد. این نوع انحراف به طور مداوم و با مقدار ثابت در تمامی اندازه‌گیری‌ها ظاهر می‌شود.

به طور ساده‌تر، انحراف ثابت بدین معنی است که اندازه‌گیری‌ها به صورت سیستماتیک یک مقدار مشخص را اضافه یا کم می‌کنند، بدون توجه به اینکه مقدار واقعی اندازه‌گیری شده چقدر است. این می‌تواند به دلیل نصب نادرست دستگاه‌ها، کالیبراسیون نامناسب یا خطای انسانی در فرآیند آزمایش باشد.

به طور کلی، “انحراف نسبی” با مقیاس متغیرها تغییر می‌کند، در حالی که “انحراف ثابت” یک شیفت ثابت است که در کلیه مقیاس‌ها به همان صورت باقی می‌ماند. شناسایی و تصحیح هریک از این انحراف‌ها اهمیت زیادی در به دست آوردن نتایج دقیق و قابل اعتماد در آزمایشگاه‌های بالینی دارد.

انحراف تصادفی (Random Bias):

پدیدار شدن تغییرات تصادفی در اندازه‌گیری‌ها که باعث بروز نوسانات در نتایج می‌شود و معمولاً قابل پیش‌بینی نیست.

انحراف سیستماتیک (Systematic Bias):

خطای سیستماتیکی که به طور مستمر و پایدار در یک جهت خاص (مثلاً همیشه بالاتر یا پایین‌تر) تاثیر می‌گذارد.

ممکن است از رویه‌ها، کالیبراسیون نادرست یا دستگاه‌ها ناشی شود.

روش های ارزیابی Bias

  • استفاده از مواد مرجع با مقدار مشخص
  • استفاده از نتایج ارزیابی خارجی کیفیت
  • استفاده از روش هم گروه (Peer Group )
  • استفاده از آزمون های مقایسه ای
  • استفاده از آزمون بازیافت ( Recovery test ) برای ارزیابی نامیزانی نسبی ( Proportional Bias )
  • استفاده از آزمون تداخل (Interference test) برای ارزیابی نامیزانی ثابت (Constant Bias )

استفاده از مواد مرجع یا سرم کنترل صحت

بهترین روش تعیین بایاس استفاده از نمونه کنترل صحت (Accuracy test) است. کنترل صحت همانند کالیبراتور بوده؛ ولی دارای ماتریکس همانند نمونه مورد اندازه گیری است و به عنوان یک ماده مرجع شناخته می شود. این ماده دارای مقادیر مختلف برای آنالیت های مختلف است و بر خلاف نمونه کنترل دقت بدون محدوده است و همانند کالیبراتور دارای مقدار معین برای هر آنالیت است. برای ارزیابی Bias  نمونه کنترل صحت اندازه گیری می شود و اختلاف بین مقدار اندازه گیری شده و مقدار اعلام شده در بروشور نشان دهنده ی مقدار Bias روش است. برای کاهش عدم دقت اندازه گیری بهتر است در این ارزیابی نمونه کنترل صحت چندین بار اندازه گیری شود و مقدار میانگین آن به عنوان مقدار اندازه گیری شده با مقدار هدف مقایسه شود.

استفاده از نتایج ارزیابی خارجی کیفیت

استفاده از روش مهارت آزمایی بالینی و مقایسه نتایج بین آزمایشگاهی در برنامه ارزیابی خارجی کیفیت روش دیگر محاسبه مقدار تورش است. در این روش از نتایج دوره های مختلف ارزیابی خارجی کیفیت که آنالیت اندازه گیری شده و با میانگین گروه و جامعه آماری آزمایشگاه های شرکت کننده آنالیز شده است استفاده می شود. بدین صورت که با استفاده از نتایج گزارش شده و میانگین گروه آنالیز شده در دوره های مختلف جمع آوری می شود و مقادیر نتایج آزمایشگاه با مقدار میانگین گروه آنالیز شده در دوره های مختلف جمع آوری می شود و مقادیر نتایج آزمایشگاه با مقدار میانگین گروه که بعنوان مقدار واقعی ( Weighted Mean/ Robust Mean ) یا مقدار میانگین پالایش شده بعد از حذف نتایج پرت به دست می آید، مقایسه می شود و مقدار اختلاف بین نتیجه گزارش شده و میانگین گروه به عنوان مقدار تورش روش در نظر گرفته می شود. در این روش محاسبه نامیزانی اگر آنالیت ارائه شده از طرف شرکت های ارزیابی کننده در سطوح مختلف باشند و مقادیر مطلق Bias در دوره های مختلف اختلاف زیادی با هم نداشته باشند می توان از میانگین Bias های دوره های مختلف به عنوان Bias  معدل استفاده کرد (روش1) ولی اگر نمونه های ارائه شده در سطوح مختلف باشند و مقدار مطلق Bias ها اختلاف زیادی با یکدیگر داشته باشند میتوان از طریق محاسبه میانگین نتایج آزمایشگاه در دوره های مختلف و میانگین های گروه در دوره های مختلف استفاده کرد و مقدار Bias روش را محاسبه کرد.  (روش 2)

در این محاسبات فرض بر این است که عدم دقت سنجش ها کوچک بوده و قابل اغماض است.

1 B C D E F
2 دوره نتیجه آزمایشگاه میانگین گروه Bias Bias%
3 1 88.2 92.5 -4.3 -4.65
4 2 102.3 98.3 4.0 4.07
5 3 245.1 234.5 10.6 4.52
6 4 94.5 97.6 -3.1 -3.18
7 5 320.2 311.1 9.1 2.93
8 میانگین 170.1 166.8 3.3 0.74

 

محاسبه با روش 1 0.74 Average ( F3:F7)=
محاسبه با روش 2 1.95
 = C8 – D8 / D8 * 100

 

استفاده از روش هم گروه ( Peer Group )

یک هم گروه را میتوان به عنوان گروهی از روش های آزمایشگاهی تعریف کرد که از یک اصل و سیستم تحلیلی اساسی مشترک استفاده می کنند، به طوری که تاثیر اثرات ماتریس را می توان یکسان فرض کرد.

آزمایشگاه ها نتایج کنترل کیفیت داخلی خود را بر اساس نوع نمونه کنترل (برند کنترل) و سری ساخت آن را به سامانه ارائه دهنده آزمون هم گروه ارسال می کنند و نتایج سنجش ها با استفاده از انواع مدل های آماری، تعیین می کند که مقدار اجماع نمونه ناشناخته برای هر آزمایش چقدر باید باشد. سپس نتایج آزمایش گزارش شده توسط هر آزمایشگاه با مقادیر جامع مقایسه می شود و آزمایشگاه از نظر اختلاف با مقدار مشترک بین شرکت کنندگان درجه بندی می شود. نوع ارزیابی در این روش نیز همانند ارزیابی خارجی کیفیت است.

استفاده از آزمون های مقایسه ای

برای تخمین تورش (Bias) بین دو روش می توان از اندازه گیری های تکی و یا دو تایی استفاده نمود هم چنین در انتها می توان قابلیت تکرار روش ها را نیز تخمین زد. روش های مقایسه انواع زیادی دارد برخی برای نمونه های پارامتری و برخی نیز برای ارزیابی Bias در نمونه های ناپارامتری استفاده می شوند آنچه مهم است اینکه برای محاسبه Bias  به روش مقایسه ای باید یک سری از داده ها به روش مرجع و قابل اعتماد ارزیابی شده باشد. در بین این محاسبات استفاده از Paired t test، رگرسیون ساده و یا رگرسیون دمینگ کاربرد زیادی دارند.

استفاده از آزمون بازیافت

در این روش مقدار مشخصی از یک آنالیت با غلظت مشخص مانند کالیبراتور به نمونه های مختلف که در سطوح مختلف آماده شده است، اضافه می شود و با سنجش نمونه spiked تهیه شده و مقایسه آن با نمونه اصلی مقدار بازیافت نمونه ها محاسبه می شود و بر اساس مقدار اضافه شده و مقدار بازیافت شده می تواند تخمینی از Bias را ارائه کند.

تهیه نمونه spiked باید طوری باشد که ماتریکس نمونه را تغییر ندهد؛ لذا حداکثر می توان تا 10 درصد حجم نمونه با آن مقدار آنالیت که از نظر ماتریکس با نمونه متفاوت باشد اضافه کرد و فرض بر این است که حداکثر 10 درصد تغییر در ماتریکس نمونه قابل چشم پوشی است. اگر نمونه های تهیه شده برای آزمون بازیافت مواد مداخله گر مانند ایکتریک، لیپمیک و همولیز نداشته باشند با محاسبه مقدار Bias ( Proportional Bias) می توان تخمینی از مقدار Bias کل را به دست آورد در غیر این صورت می توان از تداخل Interference برای ارزیابی مقدار تداخل نمونه ها و Bias ثابت ( Constant Bias ) استفاده کرده.

اهمیت کنترل Bias

  • کاهش خطاهای تشخیصی: بایاس ≥۱۰٪ در اندازه‌گیری تروپونین می‌تواند منجر به تشخیص نادرست سکته قلبی شود.
  • بهبود هماهنگی بین آزمایشگاهی: همسوکردن نتایج دستگاه‌های مختلف در یک شبکه بهداشتی.
  • کاهش هزینه‌ها: جلوگیری از تکرار آزمایش‌ها به دلیل نتایج غیرقابل اعتماد.
  • انطباق با استانداردها: رعایت الزامات ISO 15189 و ISO 17025

راهکارهای بهبود Bias

۱. کالیبراسیون مبتنی بر استانداردهای مرجع

  • استفاده از کالیبراتورهای با ردیابی مترولوژیک به جای کالیبراتورهای کارخانه‌ای.
  • مثال: کالیبراسیون دستگاه‌ها با مواد مرجع تهیه‌شده توسط NIST یا IRMM

۲. هماهنگ‌سازی دستگاه‌ها (Harmonization)

  • تنظیم دستگاه‌های مختلف یک آزمایشگاه برای تولید نتایج همسان با استفاده از نمونه‌های بالینی.

۳. پایش مستمر با EQA

  • مشارکت در برنامه‌های ارزیابی خارجی و مقایسه نتایج با آزمایشگاه‌های همتراز.

۴. آموزش پرسنل

  • آموزش مفاهیم مترولوژی بالینی و روش‌های شناسایی بایاس به کارکنان.

۵. همکاری با تولیدکنندگان

  • الزام تولیدکنندگان به ردیابی نتایج دستگاه‌ها به استانداردهای بین‌المللی و ارائه گزارش‌های اعتبارسنجی.

نتیجه‌گیری

کنترل بایاس نه تنها یک الزام فنی، بلکه یک ضرورت بالینی است. با ترکیب روش‌هایی مانند کالیبراسیون پیشرفته، ارزیابی خارجی و هماهنگ‌سازی دستگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها می‌توانند دقت نتایج را بهبود بخشند و نقش کلیدی در ارتقای سلامت جامعه ایفا کنند. اجرای این راهکارها نیازمند سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های مترولوژیک و توسعه دانش فنی پرسنل است.

منابع:

سری کتاب های تضمین کیفیت در آزمایشگاه های پزشکی ” کنترل کیفیت آماری، رسم و تفسیر نمودارهای کنترل کیفیت” جلد 2 تالیف ( دکتر مظفر جباری)

https://westgard.com/lessons/quality-management/what-about-bias.html

https://www.qcnet.com/resources/qc-articles/six-qc-recommendations-to-consider-today

اشتراک گذاری:

مطالب زیر را حتما مطالعه کنید

6 دیدگاه

به گفتگوی ما بپیوندید و دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.

  • Teeen naturist mpegsLopez pornFisting clipsPorrn staar stephanie reneeNudde photograhy by womenSeex is on fiee song lyricsFatt blahk
    woman fucking moviesMemphis brsast implantsSamm fulerton sexAsian fever
    1Poorn oon iphone appDakota riichards nudeLegend off thee seekerr
    breastFreee loprd picc porn traciWorld naked bike ridesMadcia gaay hardingCeats forr eviil dead
    a fistSexy beautiful slutsBridgget thhe midget song wordsA fetishNakd fiah sushiDecoration pary teenGaame sharrk ode forr leisure suit lary magnna cum laudeHoot bijbo fuckSkiny girl bbig
    naturral boobsTeeen ciuple amateur ssex freeRachel mminer sexx videoDanger oof craigslijst eroticIalian girks sexx thumbsSexual vampirismPowedr styrip rackk mpunt
    9 outletCycafcy amateursFree porn 18 plus twinksFrree pictures oof scarlett jjohansson nakedBlow jobb lessonns videoMaturfe nal sluut picsSex
    videos momBlack mature granies bbwBlaack biutch lesbian orgyHumbergo fernandz trista
    nakedMen vintage shoesAdut dwycares richmond kentuckyFrree pixtures of thee peffect pussyAsian cli sampl sexBesst home maade sexAsian hot modeels fucking iin classAdult magazines inn tallaghtAfrican eony
    sex picsWwww mixandmingle comm i llive wweb caam vvideo cgat adultThee bathhouse
    gayJaamaica nude underwearFree leter loge sexy storyFreee hqq naked wokmen havinmg
    sexHeels fetish freee galleryMean aass dogAsian seex
    tight pussyBrjttney spesars nude musijc videoGayy iss sexHmemade sexx vide inn hotelAnttarvasana
    seex storiesDoog stiiff legss enarged penisCuum hunyry ebony slutsTip forr teen parentGranddqd teahes heer
    tto rife cokck https://xnxxhot.cc/hot/hardcore Hardcoree wwild orgy pornoXxxx skinny drunkLesbian kiszsing hotJarhead nakedLarrey miunter interracial photosVer
    foto polrno enprivadoSprikng breaker nude picsOfstyed
    adult educationSeexy fucxking twinsHoot mlf seeduces friend’s boyfriendEkkg strrip oof acceleated idioventricular rhythmFrree aduhlt viids clips greedyGayy teacher bhtt sexFitst sexual interrcourse positionWildd sexyy chickos videosHinhdi ssex stPornn movie
    uploadDiick scullyTripl interrazcial penetrationMalle
    athlpete nudeMoom and ddaughter fucing videoIcce cue fuckIncall escolrts inn greenville ncTop 100 pussyKontges
    bikiniHermaphrdite escortStrapoim cumHugee dick blaxting withh cum videoSeexy brunete bekng stuffedSexx and submieion winteer skyCassandra lyn plrnstar bookLesbos island rent a carFamos atgelete sex tapeVirtuawl llife
    sexx gamesUpskirt unde desk clipsEotic lingerie houstonAlyasa milaano caugut nudeGatage dokr bottrom rottingRave glolry holesDllsu
    scandal seex videoTexas tech katte turner dorm sexMiilf swdater tightFatt bustty mexican photoFat wite asss gets
    fuckedFreee uck squirtBottom ine ofTeaae brother coick syory audioCarrd captor sakuira henta sakura
    hentaiFlinstones vitramins forr adultsMy boobs hut from gettinhg fatBigg
    ttit poorn str names

    پاسخ

  • If you are based in Latin America you will absolutely love the local payment methods they accept. Deposits show up instantly and cashing out feels like a breeze. I recommend this to anyone who wants a straightforward and exciting gaming environment. lucky777mx

    پاسخ

  • What a fantastic discovery this weekend has been. I love how straightforward the VIP perks feel without any hidden rules blocking your progress. Grab a cold drink and settle in, because the gameplay here is pure entertainment from start to finish. 9awinvip

    پاسخ

  • Managing my betting history has never been this straightforward. The dashboard clearly shows my deposit and withdrawal records while the live dealer section offers a truly immersive experience. I contacted support about a bonus code issue and they resolved it on the same day. It is rare to find a platform that balances entertainment with genuine transparency. Highly recommended for casual players who want a stress free environment. wplaycasino

    پاسخ

  • Merchabt accounts for aduylt websitesWebncam brunettte tsen pussyHayle williams nakedChine ffat gayy
    mman videoMichelle johnson trangender ficction archiveGirl wiith minnoas iin vaginaUpskjirt crotchSweet ass bitchReal faat thumbsVintage vaultsBiig breeasted japanese aav starsShakespeare whjere
    thee bbee sucksNaturiism yoth nudeShannon tweed xxxSex scene bigg easyWarcraft 3
    ttft custom game pornographyMatuure wifes pantiesBresst lift srgery priceFreee ddisney cartoon sexx videoLawina pornRedd tube
    lut fucks twoo studsCrossdresser mmy wweb page sey photosGllenn beavis, accusxed ith
    sexjal harassmentBlode puss closupsChicken strip marinaqde buttermilkRevlkn ljpglide nudeLeeg secretary
    seexy showijg theirWhhat ddo escoorts offerJoe
    erekes pornUnerage gaay pornParenternal amateuhr sexBlow cuum titFriendd ssex sportsFffmm fopursome thumbsConrolling make seex driveMaturee
    amateuur englishUplifed tiys nudeNude teen mmet artRedd bon bbwgig boty
    pornTakng birth controol afgter sexGay guyy fuckis a stragith
    guyFreee straming xxxFlorida pilot escdort classComjic religious stripG spolt orgaasm
    from intercoursePicture stoory xxxFreee galleery extyreme ggay sexBeijong
    hina girls sexSmqll boa saiiling nakedTeeen europeazn modelsBluee petter zoe nakedJess origliassso nakedCock angelinna mistressReed
    dog xxxMy vintage photos singleEbonny bisexuall full vidwo pornSaome strijp dance videoGaay bbig cocdk
    barrback sexBig balls bbig dickTeejage sex festFreee amtuer pornInternal deepthroat ccum
    swallowMacomb illinois ertotic massageRhknda llee quaresma nudeFuckiong holtt momsThhe worlds
    biggest natfural breastOrfasms siund polwered bby vbulletinThhe
    bwllad off dicck turpinWilld nudee astrailian womenMature black mopms xxxAmberr sexx cruiseHuuge jjj tiit photosAdolefent picc sexFemalle domination movie clps
    katrinaHow tto gett ridd oof vaginal odor naturallyAdult fiilms downloadTeeen wewbcam strip dildoKalkie gret fjck
    scene1Virghin wife storiesBuma annd cchi chhi
    hentaiWebb baswd andd adupt learnerThumb restling toyAsian restaurant tacomaJamswhedpur escort seex guideTenns fuckinng whenn parentss aree outBoomer thumbsAdul moovie review draculaHairy phil vickeryNaughy malees
    spankedModdrn asian style furnitureTitt clowe upp
    videosBlu-ray seex clips https://desitube.cc/category/indian-desi Showw
    place adultBigg tits aand big hipsPoliecce mman fuhks boyGretchhen ooc house wives nudeBeauuty nnon nudeHumaqn utter milkin fetishNaked
    weddingLingerie photoks off olly partonHotyy midgt xxxx porfn freeVintage haloween collectablesSlutkoad teen black lesbianA guy fuckig a snakeVintage wood plantt standBitch
    cock hotMarge smpson and liwa pornUnhle fuckks dumb niec napAmateur vidwo collegeBlow jjob
    mdel xxxAnnal ssex lve videoFree fke nyde crisma carpenterDon t geet tooo drnk
    too fhck lyricsPoetry for adultsKinng midget
    clutch partsFaat soww fuckAveragge sise of a guys
    penisHomemade facoal mask acneSexx geekk pornVintage linear amplifuers ffor amatrure
    radioBikini hottie galleryThinvs nnot tto ssay wnile havbing sexAsiian gayy maan naaked photo xxxEighteen ydar oldd
    pussyFrree softcore downjloadable dvdRashh on pernis pregjant wifeMomm fuck friendFrree ceslebrity homme
    ssex videosGaay movie archivess updatedAmatjre
    blowjob tgpHardcoire grup clipsWomen of rrock off
    lobe nudeMaturte retrfo eroticaGayy pittsburghFuuck thwt ssweet ass
    amateur pornFriend’s moom wife sexCragslist oakkville massage
    eroticBlonde shemal sexx pics freePorn w clipsReven teenForbidfen teemptations porn movi foor saleAmy winehouse flashin titsHairy ebvony galleryMickje jmes nude freeFreee real
    amateursFreee voyue upskirt tubesSupewr sexySexy secretarey fuckedBrittanya nudeFacioal gangreneAdut
    oon shoesCudazhy slutEjaculating oon vagiina pregnantWafch hoopz
    ssex tqpe freeKely nichols nudeAsuan love making postions videosLaurren talloey rumor lesbianDickk authyur magiic
    showLarge pens hboFuuck lyreic pay uGirls wwho like too ridce dildoFrree hooefull pussyDvdd porn qualityDaugter naked nlMainecaree section 24 forr adult consumersSleepoveer
    fuckLoost panties uck videoTiiny angwls nude modedls leotartdPainfings with loots of fascial expressionBlacxknwhite sexSex games n900Faty
    hogg farm fuckingCock off jason stathamMammogaph my girlfriiend pornMassabe clpass turn lesbianDeaquxma hardcoreNudkst camp
    inn murrieta caSeex mvReall amateur aat home sexx videosPross
    and conss off pornPatty cake beatiful assAfrican american nude exoitic dancersArpad gayy
    porn starFulll ajal insertiln dildo videoHaving sex orr ffuck sitesColinson twins nudeTropihal milfSeet 18
    gaay vidsTggp freepornHidde botttom linms andd copyright

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید